چرا سرقت؟
112 بازدید
تاریخ ارائه : 4/6/2013 9:46:00 AM
موضوع: حقوق

91/12/23تحقیقی در خصوص بزه سرقت

تعریف سرقت:برابر ماده197 قانون مجازات اسلامی,سرقت عبارت است از ربودن مال دیگری به طور پنهانی سرقت در کشور ما انواع مختلفی دارد که معمولا به سرقتهای حدی و تعزیری تقسیم می شود . سوالی که برای بیشتر مردم پیش می آید این است که چرا دست سارقین قطع نمیشود ؟ مگر احکام اسلام در قوانین کیفری ما نیامده است ؟برابر قوانین شرعی و مقررات کیفری (م 198ق.م.ا)برای اجرای حد سرقت باید شرایطی باشد که هر یک از این شرایط نباشد امکان اجرای حد نیست که عبارتند از :1-سارق باید بالغ باشد و به حدبلوغ شرعی رسیده باشد.2-سارق به سرقت وادار نشده باشد و بداند که مال دیگری را می رباید.3-سارق بداند که این عمل حرام است و صاحب مال ،مال را در حرز قرار داده باشد.4-سارق در حال اضطرار سرقت نکرده باشد .5-سرقت در سال قحطی صورت نگرفته باشد.6-سارق مال را به قصد دزدی برداشته باشد .7-مال مسروقه در حرز متناسب قرار گرفته باشد .8-مال مسروقه از اموال دولتی و وقف نباشد.9-به اندازه نصاب یعنی 4/5نخود طلای مسکوک که به صورت پول معامله میشود یا ارزش آن به آن مقدار باشد ,در هر بار سرقت.10-سارق پدر صاحب مال نباشد.و................با این شرایط بسیار نادر و بعید است که بتوان این شرایط را در کنار هم دید و حد سرقت را بر سارق اجرا کنیم .البته باز هم شرایطی برای اجرای حد دارد مانند پیش از شکایت صاحب مال سارق را نبخشیده باشد یا سارق قبل از اثبات جرم از این گناه توبه نکرده باشد .غیر از مواردی که گفته شد سرقت های وجود دارد که به آنها اصطلاح "سرقت های تعزیری" می گویند. که عبارتند از :1-سرقت مقرون به آزار باشد یا به طور مسلحانه :هرگاه سرقت همراه با آزار باشد یا مسلح باشد ، به حبس از 3ماه تا 10 سال و شلاق تا 74 ضربه محکوم می شود . ماده652قانون مجازات اسلامی2-سرقت مسلحانه گروهی در شب :هرگاه سرقت در شب واقع شده باشد و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و لااقل یکی از آنها حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد هر یک از مرتکبین به 5 تا 15 سال حبس و شلاق تا 74 ضربه محکوم خواهد شد . م 654ق.م.ا3- سرقت مقرون به پنج شرط مشدد :هرگاه سرقت جامع شرایط حد نباشد ولی تمامی شرایط زیر را داشته باشد مرتکب به 5 تا 20 سال حبس و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد (م 651 ق.م.ا)الف – سرقت در شب واقع شود .ب- سرقت توسط دو یا چند نفر انجام شود .ج- یک یا چند نفر از سارقین حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند .د- سارقین از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساخته باشند و یا خود را همانند کارمندان دولتی معرفی کرده باشند .ه- در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند .4- سرقت مسلحانه از منزل :هر گاه یک یا چند نفر منزلی را سرقت کنند و حد اقل یک نفر از آنها مسلح باشد ویا هیچ یک مسلح نباشد اما در موقع سرقت در مقام هتک ناموس برایند به مجازات اعدام یا حبس عبد محکوم می شوند .در صورتی که ساکنان منزل در مقام دفاع از مال یا ناموس برایند و در این میان مرتکب قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند ،از مجازات معاف هستند . ماموران نیز در هنگام دستگیری سارقین اگر باعث قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند ، از مجازات معاف هستند . که این موارد باید در دادگاه به اثبات برسد و معافیت از مجازات با تشخیص دادگاه عملی است.5- سرقت مسلحانه از بانکها ،صرافیها یا جواهرفروشی ها :هر گاه دو یا چند نفر با برنامه ریزی و مواضع قبلی وجه نقد یا اوراق بهادار یا جواهرات را از بانکها و صرافیها سرقت کنند و لااقل یک نفر از سارقین مسلح به سلاح سرد یا گرم ظاهر یا مخفی ، پر یا خالی باشد ، چه از آن استفاده بکند چه نکند ، در صورت وقوع سرقت به حبس ابد و در صورت وقوع قتل به اعدام محکوم خواهد شد .هرگاه علی رغم میل سارقین هیچ یک از اهداف آنها امکان پذیر نشود به حبس تا5 سال و 74 ضربه شلاق محکوم میشوند . (م 655 ق م اسلامی)6- راهزنی :سارق مسلح و قطاع الطریق هر گاه با اسلحه امنیت مردم یا جاده را بر هم زند و رعب و وحشت ایجاد کند محارب است . در این صورت به مجازات اعدام یا قطع دست راست یا پای چب یا تبعید محکوم میشود . و اگر کسی راهزنی بکند و محارب محسوب نشود به 3 تا 15 سال حبس و شلاق تا74 ضربه محکوم میشود . (م 653ق.م.ا)7- سرقت از موزه ها یا مکان های تاریخی و مذهبی :هرکس اشیاء، لوازم ، مصالح و قطعات آثار فرهنگی را از موزه ها و نمایشگاهها ومکانهای تحت نظر دولت سرقت کند یا با علم وآکاهی از مسروقه بودن اشیاء خرید یا نگهداری کند به 1 تا5 سال حبس محکوم می شود و چنانچه مرتکب از کارکنان ساززمان های مربوطه باشد به حد اکثر مجازات مقرر محکوم خواهد شد.(م 659 ق.م.اسلامی)8- سرقت وسایل و متعلغات مربوط به تاسیسات مورد استفاده عمومی :این نوع سرقت ها مجازات حبس دارد . وسایلی از قبیل تاسیسات آب ، برق، گاز و غیره ... که زمان حبس آن از 1 تا 5 سال حبس می باشد . (همان)9- کیف زنی یا جیب بری :سرقت از طریق کیف زنی یا جیب بری و امثال آن دارای مجازات حبس از 1 تا 5 سال و شلاق تا 74 ضربه می باشد . (م 657 ق.م.ا)10- سرقت از اماکن حادثه زده :هر گاه سرقت در مناطق سیل زده یا جنگی یا آتش سوزی یا زلزله زده ویا در محل تصادف راهنمائی و رانندگی رخ دهد ،سارق به حبس از 1 تا 5 سال و شلاق تا74 ضربه محکوم می شود.(م 658 ق.م.ا)11-سرقت مقرون به یکی از شرایط مذکور در قانون:در صورتی که سرقت جامع شرایط حد نباشد و همراه با یکی از شرایط زیر باشد ،سارق به حبس از شش ماه تا سه سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شدالف- سرقت در محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا در توابع آن یا در محل های عمومی از قیبل مسجد و حمام و غیر اینها واقع شده باشد.ب-سرقت در جایی واقع شده باشد که در آن درخت ، بوته ،پرچین یا نرده قرار گرفته و سارق آن را شکسته باشد.ج-سرقت در شب واقع شده باشد.د- سارقین دو نفر یا بیشتر باشند.م- سارق مستخدم بوده و مال مخدوم خود را دزدیه باشد یا مال شخص دیگری را از منزل شخص دیگری که به اتفاق مخدوم به آنجا رفته برباید یا شاگرد یا کارگر باشد و از محلی که معمولاَ محل کار وی بوده از قبیل خانه ،دکان ،کارگاه ،کارخانه و انبار سرقت کرده باشد.ن- هر گاه اداره کنندگان هتل ، مسافرخانه ،کاروان سرا و کاروان و به طور کلی کسانی که به اقتضای شغل اموالی در دسترس آنهاست ،تمام یا قسمتی از آن را مورد دستبرد قرار دهند. (656ق.م.ا)12-سرقت یا استفاده غیر مجاز از آب ،برق،گاز،تلفن:هر کس بدون پرداخت حق انشعاب و اخذ انشعاب آب ،برق ،گاز و تلفن از این منابع استفاده غیر مجاز کند ، علاوه بر جبران خسارت وارده ،به حبس تا سه سال محکوم خواهد شد. (م 660 ق.م.ا)13- مداخله در اموال مسروقه:بیشتر سارقین به امید اینکه بتوانند مال مسروقه را به پول تبدیل کنند مرتکب سرقت می شوند از این رو شاید یکی از راه های موثر در پیشگیری از وقوع سرقت ،جلوگیری از خرید و فروش اموال مسروقه باشد . برابر قانون ،هرکس با علم و اطلاع یا با وجود قراین اطمینان آور به اینکه مال در نتیجه ارتکاب سرقت به دست آمده آن را تحصیل ،مخفی یا قبول کند یا مورد معامله قرار دهد ،به حبس از شش ماه تا سه سال و تا 74 ضربه شلاق محکوم خواهد شد. در صورتی که متهم معامله اموال مسروقه را حرفه و پیشه خود قرار داده باشد ،به حداکثر مجازات محکوم خواهد شد.(م662قانون مجازات اسلامی)علت وقوع سرقت چیست؟ناهنجاری های اجتماعی که ناشی از رفتارهای مغایر با قانون، عرف و اخلاق جامعه است، هرچند در نگاه اول ریشه هایی در اقتصاد، فقر، بی سوادی، آشفتگی های خانوادگی و سایر مبانی دیگر دارد، اما کالبدشکافی بزهکاری های اجتماعی بدون عنایت به ریشه های رفتاری و روان شناختی آنها فقط مدیریت انتظامی و قضایی جامعه را در مسیر مقابله و برخورد پلیسی قرار می دهد. زندان های کشور ما چندین برابر ظرفیت فیزیکی خود، انسان در خود جا داده اند. بیش از ۱۶۰۰ مصداق مجرمانه در قوانین ما وجود دارند که اکثریت آنها مجازاتی غیر از زندان ندارد. بر اساس پژوهش ها و مطالعات انجام شده تصور می کنم بدون ریشه یابی های رفتاری و روانی و خشکاندن اینگونه مبانی نخواهیم توانست به طور کامل و یا حتی مطلوب با جرایم مقابله کنیم و راهکار پلیسی و قضایی آخرین مرحله و مبارزه با جرائم استیکی از جرائمی که امروزه بیشترین آمار دادسراها و دادگاه ها را بخود اختصاص داده سرقت و دزدی است و این بزه این روزها از طبقه مردان و سنین خاص فرا تر رفته و در بین زنان و اطفال نیز شیوع پیدا کرده استسرقت و دزدی در شکل های مختلف همواره باعث آزارهای روانی و زیان های مادی شهروندان جامعه بوده است. از دله دزدی تا دزدی لوازم اتومبیل و خود آن، سرقت های مسلحانه و خشن همه در قالب سرقت قرار می گیرند که خطرات و ناهنجاری های اجتماعی آنها در همه زمان ها انسان را تهدید می کرده است.در اینجا لازم می دانم به طور بسیار خلاصه به عوامل زیربنایی سرقت اشاره کنم:الف: فقر عاطفی: کودکان و نوجوانانی که در خانواده متلاشی رشد کرده یا در اثر طلاق و مرگ یکی از والدین دچار تبعیض اجتماعی و سرخوردگی عاطفی شده و به دنبال آن مبتلا به حالت های روانی چون انزواطلبی، افسردگی و گوشه گیری از جامعه می شوند، بستر رفتاری مناسب برای سرقت دارند.ب: ناکامی: هنگامی که در راه رسیدن به اهداف مادی یا معنوی یک فرد موانعی ایجاد شود و شخص به هدفهای خود نرسد، دچار ناکامی شده و همین حالات روانی ممکن است راه ارتکاب سرقت را برای وی هموار کند.ج: حسادت: پاره ای از اوقات، فرد با توجه به عدم امکان و دستیابی به موقعیت مادی و اجتماعی و یا منزلت اقتصادی دیگران دچار رشک و حسد شده و چون نمی تواند مشابه صاحبان اموال و دارایی های قابل توجه مالک آنها شود دست به دزدی می زند.د: راحت طلبی و تنبلی اجتماعی: یکی از اصلیترین علل روانی ارتکاب سرقت این فرآیند روحی است. فرد علاقه ای به تلاش و کوشش نداشته و دلش می خواهد با یک قدم از ابتدای خانه خود تا انتهای هدف رسیده و بدون تلاش و زحمت صاحب رفاهیات اجتماعی شود. اینگونه راحت طلبی ها باعث راه اندازی و تشکیل باندهای کلاهبرداری، جعل، تقلب و امروزه شرکتهای هرمی که بدترین نوع از سرقت از مردم است، می شود.و: تجربه های دوران کودکی: حوادث و اتفاقات تلخ دوران کودکی ممکن است از فرد شخصیتی ضداجتماعی بسازد. در بسیاری از موارد سارقین دارای رفتار ضد اجتماعی هستند یعنی گرایش درونی آنها به قانون شکنی باعث اصلی اقدام به دزدی میگردد. آزار و اذیت دیگران، سرقت اموال آنها حتی با زور و مجروح کردن باعث لذت اینگونه اشخاص می شود چرا که وقتی دست به چنین کارهایی میزنند تصور می کنند انتقام خود را از دنیای بی رحم و جامعه زورگو گرفته و همه اینها حق و حقوق از دست رفته او هستند.ه: خودنمایی: برخی از نوجوانان و جوانان برای نمایش قدرت، جرات حادثه جویی و کله شقی خود به همسالان که برای آنها بسیار ارزشمند هستند دست به دزدی و غارت اموال دیگران می زنند و به این وسیله با ایفای چنین نقشی نیاز به تعلق خاطر گروهی خود را برآورده می کنند. قرار گرفتن در گروه همسالان بزهکار مخصوصا برای نوجوانان و جوانانی که دوستان آنها دست به جیب بوده و در مواقع مختلف خوب پول خرج میکنند باعث می شود آنها که پول توجیبی محدود دارند به انحراف کشیده شوند.نقش والدین در حفظ فرزندان از ارتکاب جرم:با توجه به دلایل روانی گفته شده و بعضی دیگر از مبانی روانشناختی سرقت که به دلیل اجمال، به آنها اشاره نشد باید راه های جلوگیری از بروز زمینه ارتکاب سرقت در نوجوانان و جوانان را نیز بررسی کرد. یعنی والدین به جای این که به فرزندان خود بگویند «مواظب باش»، «اطراف خود را بپا»، «هوای کار را داشته باش» و... بهتر است بگویند «چگونه باش»، «چگونه دوستانی انتخاب کن» و... که البته باید این مفاهیم با زبانی ساده و قابل فهم معنا و مفهوم دزدی را برای کودک روشن کرده و زشتی این عمل را به او نشان دهند یعنی همان داستان معروف تخم مرغ دزد و شتر دزد. گاهی اوقات برخی از والدین برداشتن یک خودکار یا مداد یا حتی اسباب بازی توسط فرزند خود را با آب و تاب بیان کرده و آن را به حساب شیرین کاری کودکان خود می گذارند. از همین جا نطفه دزدی بسته میشود. کودکان از چهارسالگی معنی وجدان، مال خود، مال دیگران، زشتی دست درازی به اموال دیگران را به خوبی می فهمند و باید به آنها فهمانده شود. والدین باید تلاش کنند فاصله ارتباطی خود را با فرزندانشان کاهش داده و فقط در جایگاه ارباب یا رییس یا فرمانده قرار نگیرند بلکه والدین موفق همواره در جایگاه دوست فرزند خود بوده که میتواند او را از بزهکاری ها نجات دهد.باید زمینه سالم پرورش شخصیت کودکان و نوجوانان بعد از والدین به وسیله معلمان و مربیان فراهم شود و کودکان به گونه ای رشد کنند که از امور جرم زا بگریزند و بترسند و والدین در صورت مشاهده رفتار انحرافی در فرزندان باید مساله را جدی گرفته و قبل از رشد این ویروس در روح و روان وی ریشه آن را قطع کنند.بعضی از مادران تصور می کنند با مخفی کردن ناهنجاری های رفتاری فرزندان خود در مورد آنها دلسوزی می کنند. این حرکت نه تنها دوست داشتن و ترحم نیست بلکه گام اولیه در خیانت به آینده فرزندان است چرا که مخفی کاری اصلی ترین حرکت در آغاز بزهکاری کودکان و نوجوانان در شرایط حاضر استطی بررسی های میدانی و رویت پرونده های مطرح در مراجع قضایی مشاهده میشود عمده سارقان از یک سرخوردگی مشترک برخوردار هستند.همه آنها چه دله دزدها و چه سارقان لوازم داخل خودرو و خود خودرو و سارقان حرفه ای و حتی به عنف وزورگیرها همگی قصد رسیدن به آمال و آرزوهای از دست رفته و یا دور از دسترس خود را دارند که نتوانسته اند از راه شرعی و حلال به آن برسند وچنانچه موفق به سرقت شوند آن ضمیر نا خود آگاه همواره ایشان را سرزنش خواهد کرد , این موضوع در پرونده های سرقت وجود داردو ملاحظه میشود که تمامی سارقین در آخرین دفاع خود اظهار ندامت و پشیمانی کرده و از قاضی و دادگاه طلب عفو و بخشش مینمایند هرچند بزه سرقت دارای دو جنبه عمومی و خصوصی است لکن دستگاه قضایی درصدد برگشت مال مالباختگان است تا مقررات ماده 667 قانون مجازات اسلامی فراهم آید و رد عین و در صورت فقدان عین رد مثل یا قیمت مال مسروقه مسترد شود تا شاید بخشی از خسارت حاصله به جامعه ترمیم گردد که اصطلاحا به آن جنبه خصوصی گفته میشود اما حیثیت عمومی جرم در صورت رضایت شاکی و مدعی خصوصی کما کان باقی است وبا مجازات سارق عملی خواهدشد....در نتیجه یاد آور می شود همانطور که در متن مقاله آمده ابتدا باید خانواده ها بعنوان هسته های کوچک اجتمایی مراقب اعضا خانواده خصوصا فرزندان خود باشند تا زمینه های بروز و ظهور اینگونه بزه ها به صفر برسد و جامعه با این هسته ها ی کوچک و سالم تبدیل به یک جامعه عاری از بدی و جرم شود که این مهم شدنی وعملی است.وباید سارق بعد از دستگیری و تحقیقات و اثبات جرم و محکومیتش وفق ماده 667قانون مجازات اسلامی مجازات شود و حقوق مالباخته استیفا گردد بدین معنا که ,برابر قانون در کلیه موارد سرقت و ربودن اموال ،دادگاه علاوه بر تعیین مجازات ،سارق یا رباینده را به رد (بازگردان) عین مال مسروقه محکوم می کند و اگر عین آن وجود نداشته باشد ،سارق به رد مثل یا قیمت مال مسروقه یا ربوده شده و جبران خسارت وارده محکوم خواهد شد.اگر سارق عین مال را برنگرداند یا قیمت آن را نپردازد ،چنانچه مالی از او در دسترس باشد ضبط و به میزان محکومیت از مال ضبط شده برداشت می شود؛ در غیر این صورت ،به تقاضای مال باخته تا زمان پرداخت در حبس باقی خواهد ماند .حتی اگر مدت محکومیت مجازات اصلی او تمام شده باشد.والسلام